Yemek yeme biçimimiz son 50 yılda
ondan önceki 10.000 yılda olmadığı kadar değişti..
Buna karşın yiyecekleri pazarlarken
hala 'Tarımsal Amerika' görsellerini kullanıyoruz..
Süpermarkete girdiğinizde; çitçilerin resimlerini görürsünüz..
Ahşap çitler.. kümes.. silo..
30'ların çiftlik yaşamı.. Yemyeşil otlaklar..
Aslında var olmayan doğallığın temel görselleri..
Modern bir Amerikan süpermarketinde
..ortalama 47,000 değişik ürün bulunur.
Amerikan süpermarketlerinde mevsim de yoktur..
Yılın her mevsimi domates bulabilirsiniz;
dünyanın bir ucunda yetiştirilirken, ham haliyle yeşil toplanmış
ve etilen gazı ile olgunlaştırılmış!
Aslında evet bir domatese benziyor..
Yani kavramsal olarak bir domatese..
Yani domates fikrine benziyor demek istiyorum..
Et reyonlarında artık kemik göremezsiniz..
Orada üstü örtülen bir şeyler var;
yediklerimizin aslında nereden geldiğini
örten, gizleyen bir perde..
Gıda sanayii gerçeği bilmenizi istemiyor
ve neyi yediğinizi de..
Çünkü eğer bilirseniz, artık yemek istemeyebilirsiniz..
Eğer yiyecek zincirini bu vakumlanmış et paketinden
geriye doğru takip ederseniz
farklı.. çok farklı bir gerçek ile karşılaşırsınız..
Bu gerçek bir fabrikadır..
Evet.. Bir çiftlik değil, bir fabrika.
Bu et, çiftçi ya da yetiştiricilere
yapacakları pek bir şey düşmeden
devasa çok uluslu firmalar tarafından işleniyor.
Şimdi yiyeceklerimiz.. İşlenen hayvanların ve işçilerin
kötü muamele gördüğü muazzam üretim hatlarından geliyor..
Ve gıda kasıtlı bir biçimde ve çeşitli yollarla
bizden sakladıklarından çok ama çok daha tehlikeli hale geliyor.
Tüm gıda sistemini kontrol altına alan
çok uluslu bir karteliniz var..
Tohumdan süpermarkete
gıda kontrolünü ele geçirdiler..
Bu sadece ne yediğimizle ilgili değil..
Bu.. Neyi söylememize..
Neyi bilmemize izin verdikleri ile ilgili..
Risk altındaki sağlığımız ile de ilgili değil..
Kartel, çiftçilerin konuşmasını istemiyor..
Bu hikayenin bilinmesini de..
Yeni pişmiş taze tavuk etli bir Klüp Sandviçe ne dersin..
Aslında.. Güzel fikir...
... ama ben.. sanırım, evet..
... bir burger istiyorum.... - Tamam
Kendimi bildim bileli favori yiyeceklerim
hamburger ve kızarmış patates oldu..
Bu bir avuç şirketin yediklerimizi nasıl değiştirdikleri
ya da nasıl ürettikleri konusunda hiç bir fikrim yoktu..
Ben bunları yaşamım boyunca yedim,
nereden geldiklerini
ve bu şirketlerin ne kadar güçlü olduğunu bilmeden..
.. Ve bu olgu
bu kasıtlı olarak bizden gizlenen dünya..
Sanırım bu benim araştırmacı gazeteci olmamda
önemli bir neden oldu..
Gizlenen önemli gerçeklerle aramızdaki
bu perdeyi aralamak.. Kaldırmak.
Tüm endüstriyel gıda sisteminin
başlangıç noktası fast food restoranlardır.
1930'lu yıllarda
yepyeni bir restoran biçimi ortaya çıktı
.. ve bu yeni biçim "Drive-In" olarak adlandırıldı..
McDonald kardeşlerin çok başarılı bir Drive In'leri vardı; bu başarıya karşın
maliyetleri azaltmaya ve işleri basitleştirmeye karar verdiler...
Elbette tüm servis elemanlarından
ve mönüdeki fazlalıklardan kurtularak..
Ve bir restoranın idaresi için
"devrimci" bir fikirle ortaya çıktılar..
Restoranın arkası yani mutfak kısmına
basitçe fabrika sistemini getirdiler..
Her bir işçiyi sadece bir işi yapmaları için eğittiler..
Tekrar tekrar ve tekrar...
Böyle, sadece tek bir işi yapan işçiler
..daha az ücret ve işten çıkarıldığında
..yerine kolayca birilerinin bulunması demekti..
Yiyecekler ucuzdu ve lezzetliydi..
İşte bu McDonald'ın fast food restoranlarına
müthiş ötesi bir başarı getirdi..
Bu tekdüzeliğin mantığı
..uyum ve ucuzluk
geniş bir alanda, büyük ölçekli olarak
tüm istenmeyen sonuçları ile uygulandı..
McDonald's Amerika'nın
en büyük kıyma alıcısı olduğunda..
.. ve her yerde tamamıyla aynı lezzette
..hamburger satmak isteyince
..kıyma üretiminin biçimini değiştirdiler.
McDonald's
..patatesin de en büyük alıcısıdır
..domuz etinin de
.. tavuğun, domatesin, marulun ve hatta elmanın bile..
Büyük fast food zincirleri
büyük üreticiler ile çalışmak isterler..
Ve işte, sonuçta; bir avuç şirket
tüm gıda sistemimizi kontrol altında tutuyor..
1970'lerde ilk beş şirket
sığır eti pazarının sadece %25'ine hakimken
.. bugün ilk dört şirket
pazarın %80'inden fazlasının kontrolünü elinde tutuyor..
Aynı, domuz eti pazarında da olduğu gibi.
Bir fast food restoranından hiç bir şey yemeseniz bile
etiniz bu sistem tarafından
..üretiliyor..
Etiketlere bakın:
"yok şu çiftlikte.. yok bu çiftlikte üretilmiştir"
..aslına bakarsanız tüm pazar
üç bilemediniz dört şirketin kontrolü altında..
Tüm tarihimiz boyunca hiç bir zaman bu kadar büyük..
bu kadar güçlü gıda şirketlerimiz olmamıştı..
Tyson örneğin;
dünya tarihinin gelmiş geçmiş en büyük et paketleme firması..
Endüstri piliç yetiştirme biçimini kökten değiştirdi..
Şimdi piliçler, 50 yıl öncesine göre yarı zamanda
yetişkin hale getirilip kesime gönderilmesine karşın
tam iki katı büyüklükte..
İnsanlar tavuğun beyaz etini sevince
onlar da tavuğu geniş göğüslü olarak
yeniden şekillendirdiler..
Sadece tavukları değil, çiftçileri de değiştirdiler
Artık tavuk üreticilerinin
kümeslerinin kontrolü onların elinde değil..
Örneğin Tyson gibi bir firma
civcivin yumurtadan çıktığı günden
piliç olup kesildiği güne kadar sahibi..
Şimdi en tepeye bakalım..
- Bu Piliç ... - Ulusal Piliç Konseyi
Piliç eti endüstrisi; üretim, işleme
satış ve pazarlama süreçlerini entegre eden
ciddi bir model ortaya koydu..
Öyle ki yakaladığımız bu başarı ve yarattığımız olağanüstü ekonomi
diğerlerine örnek oldu ve bizi takip ettiler..
Aslında bir bakıma, biz piliç değil
.. gıda üreticisiyiz..
Tüm süreçler üst düzey mekanikleştirilmiş..
Bakın, çiftliklerden gelen tüm hayvanlar
hemen hemen aynı boyda olmak zorunda..
Bu yoğun.. seri üretim sistemi
küçücük bir alanda
çok miktarda üretimi
son derece makul bir fiyata gerçekleştirmemizi sağlıyor..
Şimdi biri bana çıkıp bunun neresinin yanlış olduğunu açıklasın..
Tütün yasaklanınca Güney'de pek çok çiftçi piliç üretimine başladı..
Bana para gibi kokuyor..
Burada tam 16 kümes var..
Chuck'ın oğlunun da şu tepede dört tane var..
Şirket buraya geldi
ve tüm yöre halkına yardımcı oldu..
İşte, benim kümeslerim de bunlar..
300,000 civarında hayvanım var..
Ne istiyorsun?
Tyson ile bir sözleşmem var..
Yıllardır piliç üretim işindeler
Bu tamamıyla bilim işi.. Ortaya çıkaran da onlar..
Eğer bir pilici 49 günde yetiştirebiliyorsanız
neden yetişmesi için 3 ay beklemek isteyesiniz ki..
Bu cepte daha çok para demek..
Bu piliçler hiç gün ışığı görmüyorlar..
Çoğu zaman tamamen karanlıkta kalıyorlar..
Vince bize kümeslerin içini göstermeyi teklif etti..
Tyson'dan gelen yetkililerin bir kaç ziyaretinin ardından bu fikirden vazgeçti..
Yani bizim içeri görmemizi istemiyorlar diyorsun..
Bilmiyorum
Bilseydim söylerdim zaten..
Aslında ne yaptığımızı görmeniz iyi olurdu
ama bunun için içeri girmeniz gerekir
ve bunu yapmanıza izin veremem..
Tyson yetkilileri bu film için röportaj vermeyi reddetti..
Düzinelerce çiftçiyle görüşmenin ardından sadece bir tanesi kümeslerin içini görüntülememize izin verdi..
Çiftçilerin neden konuşmadıklarını anlayabiliyorum..
Çünkü şirket ödemelerini yapıp kontrolü ele geçirdiğinden beri
Ne istiyorsa onu yapıyor..
Fakat bir nokta var..
bir şeyler ters gidiyor..
kendi irademle dedim ki
söylemek zorunda olduğumu söyleyeceğim..
Diğerlerinin neden yapmak istemediklerini anlıyorum
Artık gerisinin
önemli olmadığı bir nokta bu..
Bir şeyler söylenmeli..
Carole, Vince'in aksine, eski tip açık pencereli kümeslerde piliç yetiştiriyor..
Bu yer pek hoş değil..
Her taraf toz..
Dışkı..
Bu çiftçilik değil..
Seri üretim yapan bir fabrikanın
montaj hattı daha çok..
Civciv büyüyor
7 hafta içinde 2,5 kiloluk bir piliç oluyor..
Ancak kemikleri ve iç organları
bu hızlı büyümeyi kaldıramıyor..
Buradaki pek çok hayvan sadece birkaç adım atabilir
sonra kapaklanırlar.. Çünkü kas ve iskelet sistemi
vücut ağırlıklarını kaldıramaz..
Bu normal..
Yemler antibiyotik katkılı..
ve elbette hayvanlara geçiyor,
savaşılan bakteriler direnç kazanıyor
ve antibiyotikler artık işe yaramıyor..
Artık tüm antibiyotiklere alerjim var
ve onları kullanamıyorum..
Perdue Şirketi'nin elemanları çiftlikten tavukları alırken.. Gizli kamera Saat 01.00
Kümeslerin içi kararınca
hayvanlar yatar pozisyonda
daha az dirençliyken yakalanırlar..
Eskiden bu yakalama işini zenciler daha çok yapardı
Şimdi her geçen gün daha fazla
kaçak göçmen Latin var..
Ne bir yasal güvenceleri
ne de şikayet etme hakları var..
Şirketler bu tip işçi tipinden hoşlanıyor..
Tavuk hastaymış değilmiş umurları değil..
Hepsi işlenmek için
tesislere gitmeli..
Şirketler çiftçileri borçlandırarak
boyunduruk altına alıyorlar..
Bir kümes yapımı
..280 - 300,000 dolar civarında
..başlangıç yatırımını yapıyorsunuz
..ardından şirket sık sık gelip
..sizden yeni ekipmanlar almanızı
..geliştirmeler yapmanızı istiyor..
Üreticinin hayır deme şansı yok
.. yapmak zorunda
yoksa sözleşme fesh olur diyorlar..
İşte böyle tüm çiftçileri kontrol altında tutuyorlar
Paranı harca..
Bankaya git daha çok borç al..
Oysa borç sadece binanı koruyor.
Hayır'ı kabul etmeyen bir iş..
Onur kırıcı
Şirketin kölesi olmak gibi bir şey..
Perdue Yetkilileri bu film için röportaj vermeyi reddetti..
Carole'in sözleşmesi karanlık kümese geçmeyi reddettiği için feshedildi..
İki kümesi olanı tipik bir yetiştirici 500,000 doların üzerinde borçlanıyor..
ve yılda 18,000 dolar kazanıyor..
İnsanlara yiyeceklerinin nereden geldiğini söylemek
Bir kitabı yazmanız için çıkış noktası olabilir..
Gerçekten ne kadar uzaklaştırılıp nerede durduğumuzu gösteren..
Bence tükettiğimiz gıdalar hakkında şunları sorabilmeliyiz;
Kim üretiyor? Nasıl üretiyor?
Şöyle bir mutfağa göz atabilir miyim?
Endüstriyel gıda sistemini anlayabilmek için
çok basit bir yöntemde karar kıldım..
Gıdamın kaynağının izini sürmek istedim..
Bir süpermarkete girdiğinizde
müthiş bir bolluk, bereketle karşılaşırsınız. Hayır değil..
O, sadece bir çeşitlilik yanılsamasıdır..
Sadece bir kaç şirket
ve bir kaç ürünün yarattığı bir çeşitlilik..
Beni asıl şaşırtan şey ise
..kaynağının izini sürdüğüm pek çok gıdanın
.. adresinin aynı olmasıydı..
.. Iowa'daki bir mısır tarlası..
Tükettiğimiz pek çok işlenmiş gıda
aslında mısırın zekice yeniden şekillendirilmesiyle üretiliyor..
Mısır dünyayı bir kaç şekilde fethetti..
Müthiş bir bitki..
100 yıl önce Amerika'da bir çiftçi
4 dönüm arazide belki 500 kilo mısır yetiştirebilirdi..
Şimdi aynı yerde 5000 kilo için hiç bir engel yok..
Hayrete düşürecek bir başarı..
..Yetiştiricilerin
..gübre imalatçılarının..
.. böcek ilaçlama şirketlerinin alkışlanması gereken bir başarı..
Bugün Amerika'nın ekilebilir arazilerinin
%30'u mısırla kaplı..
Bunun temelinde hükümet politikaları var..
öyle politikalar ki.. size ürün fiyatının üzerinde
bir maliyetle üretim yapma izini veriyor..
İşin doğrusu resmen ihtiyaç fazlası üretim için ücret alıyoruz
ve tabii bu
çokuluslu bir ilgiye neden oluyor..
Hükümetin mısırı bu biçimde desteklemesi...
Cargill, ADM Tyson, Smithfield gibi
firmalar mısırı üretim fiyatının altında almakla
büyük bir kazanç elde ediyorlar.. Sonra bu korkunç kazancı
Kongre'de yeni çiftçilik kanunları için lobi gruplarına veriyorlar
Çiftçilik Yasası
Aslında buna tüm gıda ekonomisinin
kurallarını onlara göre belirleyen Gıda Yasaları demeliyiz..
Tarım politikaları hep böyle borsada alınıp satılan ürünlere
.. odaklanmıştır.. Çünkü onları uzun yıllar saklayabilirsiniz..
Çiftçileri yetiştirebildikleri kadar mısır yetiştirmeleri için cesaretlendiriyoruz
daha fazla.. daha güçlü bir yapı için..
Onları üretim miktarına göre sübvansiye ediyoruz.
Çok büyük miktarda mısır üretiyoruz
o büyüklükte kullanım alanı doğuyor..
Şimdi gıdanın mühendisliğini yapıyoruz..
Neyin nerede olduğunu, nereden geldiğini biliyoruz
ağızda yarattığı his.. lezzet..
sonra tüm bu parçaları bir araya getirip
yepyeni bir gıdayı ortaya çıkarıyoruz..
Buzdolabında bayatlamayan
bozulmayan, ekşimeyen..
Kuşkusuz son yılların en büyük gelişmesi
yüksek früktozlu mısır şurubunda oldu..
Bakın çok rahat iddiaya girerim
..süpermarket raflarındaki ürünlerin %90'ı
..ya mısır ya da soya
..içerir
.. pek çoğu her ikisini birden..
İçinde mısır olan ürünler: ...
Mısır müthiş bir hammadde
.. bu büyük, yağlı, nişastalı çekirdeği alıp
parçalara ayırabilir ve tekrar toplayabilirsiniz..
Yüksek früktozlu mısır şurubu
..maltodextrin
..digliserid.. kıvam artırıcı
.. ve askorbik asit..
Tüm bunlar işlenmiş gıdanın "içinde yer alan" anlaşılması güç maddeler.
Bunlardan kaçının mısırdan üretildiğine inanamazsınız
İlaveten hayvanlara yem de yaparsınız..
Mısır, hayvan yeminin temel maddesidir
tavuk, domuz, sığır hangisi için olursa..
Hatta giderek artan bir biçimde balıkların
somon gibi kültür balıkçılığında da yem olarak kullanılıyor.
Balıklara nasıl mısır yeneceğini öğretiyoruz..
İşin aslı çok fazla miktarda ucuz mısırımız var
bu da et fiyatlarını aşağı çekmemizi sağlıyor..
Bakın, ortalama bir Amerikalı kişi başına
yılda 90 kilo et tüketiyor..
Eğer hayvanları bu ucuz tahıl diyetiyle beslemeseydik
.. bu imkansız olurdu.
Ürünü düşük fiyatla sattığınızda
besiciler mısır alabiliyor
besiciliğin temel gideri..
Böylece Orta Batı çiftliklerinde
tüm hayvanlar bundan faydalanıyor!
Bu; yolların ve rayların oluşturduğu
ülkenin her tarafından gelen mısırın
.. hayvanların yetiştirildiği "fabrikalara" taşındığı
bir örümcek ağı..
CAFO: Yoğunlaştırılmış Hayvan Besleme Operasyonu -Entegre Et Üretim Tesisi-
Sığırlar mısır değil
..ot yemek için yaratıldı.
Onları mısırla beslememizin tek nedeni
mısırın gerçekten çok ucuz..
..ve hızlıca kilo almalarını sağlaması.
Elini nereye sokuyorsun öyle?
İşkembeye
.. midenin ilk kısmı..
Ve..
..görmek
..görmek hiç de zor değil.
Bak burada sıvı kısmı görebilirsin..
Vay canına!
- Peki canı acıyor mu? - Hayır
Burada işkembede
milyonlarca bakteri var..
Sığırlar
ot yemek için yaratıldılar
Bazı araştırmalar gösteriyor ki
bu mısırla beslenme biçimi hayvanda
aside dirençli E. Coli bakterisi ortaya çıkarıyor..
Bu daha da zararlı E.Coli demek..
Yani sığırı mısırla besliyorsunuz
ve çok sık rastlanan bildiğimiz E.Coli
mutasyona uğrayarak yene bir biçim kazanıyor
ve "E. coli 0157:h7" adında yepyeni bir türü
dünya sahnesinde! yerini alıyor..
Bu besi çiftliklerindeki sığırların beslenme biçimi ile ilgili
..bir besi çiftliği yaratığı..
Hayvanlar tüm gün boyunca
dizlerine kadar kendi dışkılarının içinde duruyorlar..
Yani birinde olması demek
tümüne bulaşması demek..
Kesime alındıklarında
..dışkıları tüm postunda kabuk bağlamış oluyor.
Bir mezbaha saatte
400 hayvanı işliyor!
Peki, bu dışkının karkas ete
..bulaşmasını nasıl önleyeceksiniz?
İşte bu yolla dışkı, ete bulaşıyor..
İşte bu "şey" dünyada değil..
..gıda sisteminin içinde..
Bir fast-food kabusu daha da kötüleşmek üzere
.. dün Seattle'da 2 yaşında bir çocuk yaşamını yitirdi..
Katil mi? Katil, Jack in the Box Burger'deki bozuk etler..
Bugün ülke çapında bir uyarıyla
.. 140 tondan fazla kıymanın.. en az 220 ton kıymanın
.. toplanması gerektiği duyuruldu..
Bugün Con Agra markalı kıymalar için toplama kararı..
E.coli artık sadece ette, kıymada değil..
..ıspanakta, elma suyunda.. sızıntı yüzünden
bu çiftlik fabrikaların etrafındaki tüm tarım alanlarında var..
90 firma E.coli zehirlenmesini doğruladı..
Hepsi.. taze, paketlenmiş ıspanak..
Bu yeşil yapraklı sebzelerde son 10 yılda meydana gelen
...yirminci E.coli salgını.
Bush yönetimi süresince, yıllardır
USDA'nın (ABD Tarım Bakanlığı) başında
Washington'da yıllarca et lobisi yapmış
biri oturuyordu..
.. FDA'in (Gıda ve İlaç Dairesi) başında ise
eski Ulusal İşlenmiş Gıda Birliği'nin Başkan Yardımcısı!
Düzeni sağlaması beklenen bu kuruluşlar
sıkıca denetlemeleri gereken firmaların
kontrolü altına girmiş durumda..
Geçtiğimiz günlerde fıstık ezmesi ürünleri
..salmonella bakterisi yüzünden toplatılan
.. ConAgra, 2 yıl önce tesislerindeki problemler için uyarılmıştı.
Yiyeceklerin üretimi, işlenmesi sırasında
.. her geçen gün daha fazla teknoloji kullanılmasına
.. ve sizin teknoloji sayesinde gıdaları daha güvenli
.. daha da hijyenik görmenize karşın
..hastalıklar hep olacak.
İşleme tesisleri her geçen gün daha da büyüyor, genişliyor
bu, hastalık yayıcı mikropları, bakterileri alıp
yaymanın en mükemmel yolu..
..Toplatılan dondurulmuş hamburger miktarı
10 milyon kilogramı buldu..
Amerika'da yaşayan tüm yetişkinlere
hamburger yapmaya yetecek kadar et toplatılıyor..
1970'lerde Amerika'da abartısız
1000'lerce kesimhane (mezbaha) vardı..
Bugün satılan etin neredeyse
tamamını
sadece 13 mezbaha işliyor..
Bugünün hamburger köftesi
amerikanın her tarafından gelmiş 1000'lerce
değişik hayvanın birer parçasından oluşuyor..
Bu hayvanlardan birinin çok tehlikeli bir
..hastalık yayıcı taşıması ihtimali giderek artıyor..
Düzenleyici kuruluşlarının
..güçsüzlüğü ve şirketlerin bunu nasıl istediği
yakından bakınca ne kadar da düşündürücü..
USDA Binası tam şurada..
Josh, bize ne kadar zaman ayırabileceğini söyledi mi?
- 5 Dakika.. - 5 Dakika.
Bilemem belki 15 de olur . Önce zamanında orada olmalıyız.
- Tam 4'te başlayacak. - Tamam.
Eğer böyle yapmaya başlarsam
..ya da kağıtları karıştırmaya . - Biliyorum zamanı geldi demektir.
Teşekkürler! Teşekkürler.
Ben kayıtlı bir Cumhuriyetçi Parti üyesiyim.
Her zaman iyi bir muhafazakar oldum..
Bunu yapacağımı..
ve annemle bu kadar yakın çalışabileceğimi
hiç ama hiç düşünemezdim..
- Bu yoldan.. -Evet bu yoldan gidiyoruz..
Yanlış oldu... Sanırım gideceğimiz yer burasıydı..
Annemle ilişkimiz
..yepyeni bir boyut kazandı..
2421? 2421.
İşte geldik.
- Selam. - Merhaba.
- Nasılsınız? - Ben Pat.
- Merhaba Pat. - Barb Kowalcyk.
- Selam Barb. - Gıda standartlarını
oluşturmanın ilk adımları atıldığında kamuoyu umursamadı..
FDA'in bütçesini kıstık..
Giderek artan bir biçimde şirketlere güvenip
bu endüstrilerin kendi kurallarını oluşturmasını izledik..
Ve şimdi.. gerçekten
gerçekten ipin ucu kaçtı..
Siz gerçekten gıda güvenliği konusunda
yılmaz bir savaşçısınız..
Bu benim ve ailem için çok özel..
Avukatımız, 6 yıl önce küçük oğlum Kevin
E.coli 0157:h7'ye yakalandığı
zaman çalışmaya başladı.
.. Ve bu son derece sağlıklı küçük çocuk
.. burada yanımda
..hastalanmadan 2 hafta önce çekilmiş
küçük bir fotoğrafı var..
Bu halden, 12 gün içinde toprağa verdik..
2001 Temmuzu'nda
ailecek tatile çıktık..
Tatile çıkarken
eve asla geri dönemeyeceğimizi bilebilir miydik?
Hastalanmadan önce hamburger yemiştik..
Kevin'in dışkısından kan gelmeye başladı..
Hemen alıp acil servise kaldırdık..
Orada Kevin'in dışkısından
kültür örneği aldıklarını
ve kanlı E.coli olduğunu..
Ardından gelip Kevin'in böbreklerinin
işlevini yitirmeye başladığını söylediler..
Kevin diyalize başladı..
Normal su içmesine izin verilmiyordu..
Küçük bir su kabına batırdığımız
küçük süngerleri susuzluğunu gidermesi
için ona veriyorduk..
Onlardan birini ısırdı..
Birinin yalvarışını görmeyin..
Son gücüyle.. Su için yalvarıyordu..
Kimsenin odaya içecek sokmasına izin verilmiyordu
..çünkü konuşup istediği tek şey
..birazcık suydu..
Kendisine ne olduğunu bilseydi ne olurdu..
dileğim... Bilmiyorum..
Bu güzelim çocuğu
son derece sağlıklı bir halden 12 gün içinde
üstelik sadece yemek yedi diye ölmesini izlemek
gerçekten inanılmaz..
Acımızı daha da derinleştiren şey ise
avukatımızla birlikte o hamburgerin
toplanması gereken etten yapıldığını
ortaya çıkarmamazın 2-3 yıl sürmesi oldu..
Ağustos'un 1'inde oğlum hala hastanede iken
üretim tesislerinde yapılan E.coli testi pozitif çıktı.
Ta 27 Ağustos'a dek... Ölümünden sonra 16 gün boyunca
..üretimi durdurup
..toplatma kararı almadılar..
Eğer yeni bir şeyler çıkarsa.. Ki eminim çıkacaktır
Gelip seve seve tanığın olurum.
-Sakın bırakma. - Teşekkür ederim siz de..
Evlat acısını hiçbir şey unutturamaz..
Kendinize yeni bir "normal" buluyorsunuz..
- Böyle mi? - Evet.
- Bu yoldan mı? - Evet.
Devlete bizi koruması için inandık, güvendik
ve devlet bizi
en basit düzeyde bile
korumayı beceremedi..
1998'de USDA üretim tesislerinde
salmonella ve "E. coli 0157:h7" bakterileri için test uygulaması başlattı.
Uygulamanın amacı testten geçemeyen tesislerin
acilen kapatılmasıydı. Çünkü ortada sağlığa aykırı
düzeltilemeyen bir durum vardı..
Et ve Piliç üretici birlikleri hemen USDA'yı
mahkemeye verdiler..
Mahkeme, kısaca
..USDA'nın böyle bir yetkisinin
..olmadığına karar verdi..
Yani bu şu demek,
aldığınız et ya da tavuk
bakterilerle dolu olacak
ve USDA bu konuda hiç bir şey yapamayacak..
Yeni bir yasa gündeme geldi
Kevin Kanunu olarak anılan bir yasa..
Kevin Yasası, USDA'ya bozuk et üreten tesisleri kapatma yetkisini geri verecek
Kesin çözümlü, olaya sağduyu ile yaklaşan bir yasa..
- Nasıl gidiyor? - İyi iyi...
Tam 6 yıldır bu yasa için uğraşıyoruz
..ve hala meclisten geçiremedik..
Bir fırsat seziyorum..
bu kez geçireceğimize dair
giderek güçlenen bir fırsat..
Tüketicilerin noktasından baktığımızda
pek çoğu çok az bir ücret farkıyla
daha yüksek bir güvenlik standardı garantileyecekse
bu işin arkasında durur gibi geliyor..
- Evet. - Fakat...
..diğer oyuncular
...gıda üretimi işindekiler ... - Biliyoruz.
...onların yaklaşımı bu işin
..maliyetleri artıracağı yönünde..
Sanırım buradaki avantaj....
Bazen gıda endüstrisinin oğlumdan
daha çok korunup kollandığını düşünüyorum..
Bu da beni bu olayları duyurma elçisi yaptı..
Sadece geçtiğimiz yıl
ciddi kayıplarla sonuçlanan
..gıda kaynaklı pek çok salgın baş gösterdi..
Açıkça görülüyor ki, olaya hali hazırdaki yaklaşımımız
gıdaya bakış açımız, koruma önlemlerimiz
Amerikan ailelerinin bu konudaki ihtiyaçlarını karşılamıyor..
Kevin'in hikayesini anlatmak benim için gerçekten çok zor..
Fakat başka insanları koruyup, aynı şeyin
..onların başına gelmemesi için tek yapabileceğim
..oralara gidip, hikayemi anlatmak..
Hımm
6 ilkokul çocuğu, iki tanesi ikiz kardeş..
bir tane daha..Kentucky'de
bir başka kasabadan..
Oğlum öleli
7 yıl olacak..
Şirketten tek istediğim
.."üzgünüz" demeleriydi..
Evet, biz bu hatalı gıdayı ürettik
..ve oğlunun ölümüne neden olduk..
.. ama emin ol, bir daha olmaması için elimizden geleni yapıyoruz..
Tek isteğim buydu..
Ve bunu söyleyemediler...
Endüstriyel gıda sistemi hep
..daha çok verimliliğin peşindedir, ancak verimliliğin her adımı
yeni problemleri beraberinde getirir.
Besi çiftliklerindeki sığırları ele alalım
onları sadece 5 gün mısır yerine otla besleyin
sindirim sistemlerindeki E.coli'nin %80'inden kurtulurlar..
Tabii ki endüstrinin yaptığı bu değil..
Onların yaklaşımı;
..böyle sistematik bir bela başlarına geldiğinde
..geriye doğru gidip yanlışın nerede bulmak değil
.. sırf sistemi ayakta tutmak için yüksek teknoloji yaması yapmak..
5 - 5 - 5 ürün tankı..
düşük seviye.. düşük seviye..
Bu bizim operasyon merkezimiz..
Tüm tesisleri buradan kontrol edebiliyoruz..
Chicago nerede? İşte Chicago,
Georgia, Utah, Kansas,
Nebraska, Texas, Los Angeles, Ohio.
Tüm seviyeleri dişlilerine..
motor hızlarını kadar buradan kontrol ediyor
..buradan yönetebiliyoruz.
Biz bir şekilde
sektördeki herkesin önünde, yepyeni
bir gıda güvenliği standardı yakaladık..
E.coli 0157:h7'nin zararlı etkilerini
azalttığımızı düşünüyoruz..
Amonyak ve amonyak hidroksit ile
çalışmaya yeni başladım.
Amonyak bakterileri öldürüyor,
böylelikle etler bu işlemden geçiyor..
Ben aslında mekanikerim.
Yaptığım iş bu..
Kullandığımız makineleri tasarlarız
Bu bizim satışa hazır ürünümüz..
Ülkede hamburger kıyması daha çok sizden gidiyor değil mi?
%70..
5 sene içinde tamamı bizden olur diye düşünüyoruz..
Rakipler yok değil
..ama onları alt ederiz biz..
İşte yine
bir bilim ve teknoloji evliliği..
1 Dolarlık mönü istiyorum..
...5 rodeo cheeseburger... - 5 rodeo. Evet.
...2 tavuklu sandviç
- Başka bir isteğiniz? - İki küçük içecek
ve bana da bir büyük Dr. Pepper
- 11.48 Dolar . - Teşekkür ederim.
İlk pencere lütfen. Teşekkür ederim..
Açıkçası sağlıklı beslenme üzerine hiç kafa yormadık
çünkü her şeyin sağlıklı olduğunu düşünüyorduk..
- İşte hazır. - Teşekkürler..
- İyi günler. - Size de, çok teşekkürler..
Şimdi, artık biliyorum
bu yiyecekler tamamen sağlıksız
..ve bunları çocuklarıma yedirdiğim için suçluluk duyuyorum..
Yemek pişirmek için de zaman yok.. Evden sabahın 6'sında çıkıyor
gece 9-10'a kadar dışarılarda oluyoruz..
Harcayacak sadece 1 dolarınız
ve iki çocuğunuz varsa
ya markete gidip pişirecek
ucuz bir şeyler arayacaksınız
ya da bir burgerciye dalıp
onlara 2 küçük hamburger alacaksınız
Tamam, yiyin bakalım onları.
Marketten bir tek sebze meyve ile değil
devamlı bunlarla besleniyor..
Şu brokoliye bak..
Çok pahalı adamım..
- Ne yiyeceksin o zaman? - Anne.
Önce bakın bakalım kaç tanesi 1 Pound (453 gr) geliyor..
- Öff, alamayız bunları. - Neden ki?
Baksana sadece 2-3 tanesi 1 pound geliyor
- Hayır.. yapma ama. - Öff!
Daha ucuza şekerleme alabiliriz..
Ya da cips..
Meşrubat gerçekten çok ucuz..
Bazen sebzelere bakıyorum
.. tamam diyorum, aynı fiyata
iki hamburger alabilirim..
Peki neden Mc Donalds'ta
99 sente "double cheeseburger" alabiliyorsunuz da
aynı fiyata bir sap dahi brokoli alamıyorsunuz?
- küçük olanı mı istiyorsun? - Gıda sistemimizi
kötü kalorilere doğru kaydırdık
... ve bu kazara olmadı.
Çünkü bu kaloriler daha ucuz
çünkü bu kaloriler yüksek oranda sübvansiye ediliyor..
Bu, tamamıyla tarımı uygulama biçimimiz
..ve sahip olduğumuz
tarım politikalarıyla bire bir ilintili..
Tüm bu atıştırma türü yiyeceklerin
kalorileri endüstriyel bitkilerden geliyor
..buğday, mısır
ve soya..
Bu kalorileri gerçekten bu kadar ucuz hale getirmeniz
obezitenin baş nedenidir
İnsanlık tarihi boyunca
türümüzün büyük bir bölümü
yeterli besin ve kalori
için büyük mücadele verdi..
Şimdiki problem ise çok fazla kalorinin olması.
Endüstri, obeziteyi
kişisel sorumluluğunuz olarak tanımladı..
Ama, gıdayla bir oynamaya başladığınızda
evrim düğmelerine de basmış olursunuz..
Gerçek şu ki;
üç maddeye göbekten bağlıyız
tuz, yağ ve şeker..
Ki aslında bunlar doğada nadir bulunur..
Oysa şimdi 7 gün 24 saat
istemediğimiz kadar şeker var..
Yılda yüzlerce kilo gıda tüketiyoruz.
Bu; früktozlu mısır şurubu,
rafine karbonhidratlı beslenme biçimi
vücutta insülinin ani artışlarına sebep olurken
metabolizmamız şeker yüzünden
yavaş yavaş göçüyor..
Kocam şeker hastası..
En büyük kaygılarımdan biri
bu yüzden kör olması..
Bazen oluyor.. Titremeye başlıyor..
o zaman bir daha araç kullanamayacağından korkuyorum..
çünkü öyle olursa işini kaybeder..
İlaçlarını düşünmek zorundayız..
Ne kadardı 70 dolar mı?
50 tablet bana 130 dolara patlıyor..
Fakat 2 değişik tip hap kullanıyor
biri 100 küsur dolar
yine bir 100 küsur dolar da diğeri için..
Bu bütçemizde büyük bir pay demek..
Ne yapacağımızı şaşırdık
sağlıklı olması için ya bu ilaçları
ya da sebze alacağız..
Hangisini yapmalıyız?
Babamın şeker hastası olduğunu
ve böyle şeylerle uğraştığını görmek acı verici..
Kızkardeşimin de potansiyel şeker hastası olması en az o kadar acı..
Hayatımızda buna sebep olan,
bu kadar yaygınlaştıran bir şeyler var
nerede oynadığımız, nereden beslendiğimiz
paramızın almaya yettiği yiyecekler
işte bunlar..
Sadece bizim mahallemizde değil..
..sadece Baldwin Park değil. Her yerde..
kaçımız ailesinde
şeker hastalığı olan birini biliyor?
Peki ya iki?
Üç? Elleri havada tutun..
Eskiden Tip 2 diyabet
yetişkin hastalığı olarak bilinirdi..
Şimdi neredeyse salgın biçimde çocuklarda da görülüyor.
Modern, endüstriyel ziraatte
ne yaptıysak; daha hızlı yetişsin
..daha yağlı, daha ucuz, daha iri olsun diye yaptık..
Kimse E. coli'yi düşünmedi
ya da tip 2 diyabeti, ya da
ekolojik sistemi..
İşlerimizi, kendi başına karar veren
bağımsız çiftçileri yerine
aldıkları kararın sonuçlarından etkilenmeyen
1000 mil uzaktaki şirketlerin
yönetim kurullarına
devrediyoruz..
İşte sadece otluyorlar..
Vadideki gibi mısır, ölü sığır
tavuk gübresi
ya da ölü tavukla beslenmiyorlar..
Sadece otlanıp yeşillik yiyorlar
işte bilirsiniz; yonca, çimen, yabani ot..
Onlar otobur..
Eğer mısır yeseler
mısırı yetiştir, hasat et, taşı
sonra tüm o gübreyi başka yere götür
garip bir döngü..
Burada.. işte tam burada
orada.. her şey burada başlayıp bitiyor.
Yani sığır.. toprağı gübreliyor
Kendi biçiyor.. Dışkıları temizlemek zorunda değiliz
Hasadını da kendi yapıyor..
Her şey gerçek zamanda.. gerçek doğal dolarlar..
Endüstriyel gıda sistemi
giderek daha gürültülü, kokulu
dost canlısı olmayan bir yer haline geldi..
Bu tesisleri işletenler
oralara kimseyi sokmak istemiyorlar..
girenin "çirkin gerçekle" yüzleşeceklerini biliyorlar..
Ve buralara göremediğimizde
işte o zaman gıda sistemi içinde
dürüstlüğümüzü, hesap verme sorumluluğumuzu kaybederiz..
Eğer üretim yapan o mega tesisleri
camdan duvarlarla saydamlaştırsaydık
bu ülkede değişik bir gıda sistemimiz olurdu.
Biz kendimizi böyle uzakta, bağlantısız
yediğimiz yiyecek kadar
samimi ve doğal bir
ortama verdik..
Burada dışarıda olmak ne güzel değil mi..
açık hava, güneş
ağaçlarda kuşlar ötüyor..
Ama bakın, USDA'ya göre
bu hijyenik değil
çünkü açık havadayız..
Bizi kapatmaya çalıştılar..
Hijyenik değilsiniz diye
bizi kapatmaya çalıştıklarında
hayatımızın en önemli mücadelelerinden birini verdik..
Düşünebiliyor musunuz?
Alınan örnekler yerel bir laboratuvarda kontrol edildi..
Ortalamamız 133 CFU (Bakteriyolojik kirlilik) çıkarken
marketlerde satılanların
ortalamaları 3600!
Tabii onlarınki 40 trilyon banyodan geçiyor..
Bizim örneklerde klora rastlanmadı..
Pek çok insan merak ediyor bu gerçek mi?
yani gerçekten dünyayı doyurabilir misiniz?
Tüm bu olanlar samimiyetsiz bir tartışma
çünkü evet
biz de tamamıyla verimliyiz
hele endüstriyel sistemin yetersizliklerini
..tüm verimsizliğini de katarsanız bu böyle..
Doğal gıdaların satıldığı marketlere gelenler oluyor
ve "ne bu bir düzine yumurta için 3 dolar mı" diyor
ve 75 sente bir kutu meşrubat içiyor..
Hey domuz.. Domuzcuk
Domuzcuklar..
Her zaman yanlış hedef tahtasının
tam göbeğini vurma konusundaki başarımıza şaşıyorum..
Örneğin sığır işinde
mısırın nasıl ekileceğini
nasıl gübrelenmesi
ve hasat edilmesi gerektiğini öğrendik..
Bunları uzaydan konumlandırma sistemi ile yaparken
kimse sırtına yaslanıp
"iyi ama bu hayvanları mısırla mı beslemeliyiz" diye sormadı..
Hepimiz bir kültürün teknisyenlerine dönüştük
Hepimiz
evet hepimiz "nasıl"ın derdindeyiz
kimse geriye doğru bir adım atıp
iyi ama neden diye sormuyor..
Şimdi o kültür; bu domuzu
yaratıcı bir dokunuşla
yutturabileceğini düşündüğü
protoplasmik bir hücre yığını gibi görüyor..
Aynı, bu toplumun
ya da diğer ulusların bireylerini
küçümseyici
saygısız
ve kontrol edilebilir
bir bakış açısı ile gördüğü gibi..
Tesisin bulunduğu yer
ekonomik krizden iyice etkilenmiş bir bölgenin tam ortasında
Tar Heel adlı küçük bir kasaba..
Eduardo, Sendika Yetkilisi... -Smithfield şirketi
sömürebileceği işgücü bulma konusunda
oldukça yetenekli..
İlkin, o çevrenin yoksul siyah ve beyazlarını
işe başlattılar..
ve bu adamları çok çabuk harcadılar..
Şimdi otobüslerle
Dentsville, Güney Carolina'dan
Kuzey Carolina'daki Clinton'a kadar
150 km. çapında bir alandan
adam getirtiyorlar..
Onlar için çalışan işçinin
domuzdan hiç bir farkı yok..
Bilirsiniz domuzların rahatı pek düşünülmez
gelip geçicidir çünkü.. Eninde sonunda kesilir..
İşte işçiye de böyle bakıyorlar
işçinin sürekliliğinin hiçbir önemi yok..
çünkü onlara göre her şeyin bir sonu vardır..
Saatte 2000 domuz kesiliyor..
İşçiler bunları işlerken iç organlarına elle temas ediyor
hemen hepsinin tırnakları hastalıklı
hepsinin tırnakları etlerinden ayrılmış durumda..
Kan.. idrar.. dışkı bunlarla kaplısınız..
Her an yaralanabilirsiniz..
Tüm gün hayvanın aynı yerine
aynı hareketi
durmadan, tekrar tekrar yapıyorsunuz.
Bir yarı insan-makine muamelesi görüyorsunuz.
Buradan ayrılırsanız geçinemezsiniz
Smithfield'te bunu biliyor..
Ve bunu size karşı hep kullanıyor..
100 yıl önce
Upton Sinclair Jungle adlı kitabında
inanılmaz bir gücü elinde bulunduran bir "et kartelini" anlatıyordu..
Kitapta hiçbir iş ve yasal güvenceleri olmadan
Doğu Avrupa'dan getirtilip mezbahalarda çalıştırılan
bu işçiler, ağır yaralanmalarla
hatta ölüme varan iş kazaları geçiriyordu..
İşler zaman içinde daha iyiye gitti. Yavaş yavaş ama daha iyiye..
Teddy Roosevelt kartel işine el attı..
İşçi sendikaları giderek örgütlenip
mezbaha işçiliğini Amerika'nın
çalışabilecek en iyi iş kollarından biri haline getirdiler..
1950'lerde mezbaha çalışanı olmak
neredeyse otomotiv işçisi olmak gibi bir şeydi..
dolgun maaş, iyi özlük hakları, lojman..
Peki sonra ne oldu?
Et paketleme firmaları
en büyük müşterileri olan fast-food zincirlerine
mal yetiştirmek için giderek büyüdüler..
IBP gibi büyük firmalar
fast-food endüstrisinin
işçi çalıştırma biçimini örnek aldılar:
maaşlar kesildi, sendikalı işçi çalıştırılmadı
bantların hızı artırıldı
ve işçiden hep aynı işin
tekrar tekrar ve tekrar yapılması istendi..
Bugün et paketleme işi
Amerika'nın en tehlikeli iş kollarından biri..
Sektör, işgücünü yeni bir tür göçmenden sağlıyor
kaçak göçmenlerden..
.. ve son göçmenlerde Meksikalılar
pek çoğu Amerika'ya kaçak yolla girmiş
eski Mısır tarlası işçileri..
NAFTA (Bizdeki Avrupa Birliğinin Kuzey Amerika versiyonu)
Meksika pazarını ucuz Amerikan Mısırı ile boğdu..
Bu, Amerika'dan gelen ucuz mısırla başa çıkamayan
1,5 Milyon mısır tarla işçisini işinden etti..
Peki bu 1,5 Milyon işçiye ne oldu?
IBP, National Beef
ve Monfort gibi et firmaları
Meksika'dan işçi alımına başladı..
Radyolar, gazetelere
ilanlar verdiler
IBP, Mexico'dan Amerika'ya
işçi servisi bile koydu..
Yıllarca hükümet bu göçmenlerin
et paketleme işinde yasadışı çalıştırılmasına
göz yumdu..
Fakat şimdi hükümet göz açtırmıyor
birden bire göz açtırmamaya başladı
ama tabii olan yine şirketlere değil
..göçmenlere oldu..
Göçmen Bürosu bu park yerinde
Smithfield'te çalışan kaçak göçmenleri tutukluyor..
Aslında bu Smithfield ile
Göçmen Bürosu arasında bir anlaşma..
Her gün 15 işçiyi feda ediyorlar
..ama böyle topluca bir tutuklama hareketi göremezsiniz
Üretim hattının aksamaması gerekir değil mi!
- Efendim, biz ... - Bana bir soru sordu.
Bize soru soruyor sana değil..
Smithfield'ten hiçbir yönetici görmüyorum.
Bu işçileri işe alıp çalıştıran
adamlar burada tutuklanırken
şirketten hiç kimsenin bir şey yaptığı yok.
Bugün burada gördüğümüz şey
bu firma için ağır koşullarda çalışıp üretim yapan
işçilerin tutuklanışı..
Gıdamız için en düşük bedeli ödemek isterken
Bunun da bir bedeli olduğunu anlamıyoruz.
İşte bu işçiler.. 10-15 yıldır buradalar
salamınızı, pazar sabahı sosisinizi onlar yapıyor
ve şimdi azılı bir haydut gibi tutuklanırken
.. şirketler milyarlarca doları kasalarına koyuyorlar..
Ucuzluk her şeyin üzerinde mi?
En ucuz arabayı kim almak ister ki?
Biz gıda sistemini
"Mistik" bir ucuzluk için
subvansiye ediyoruz..
..ki aslında bu çok çok pahalı olanı..
Çevresel ve toplumsal faktörleri
ve sağlık giderlerini üzerine koyduğunuzda göreceksiniz
Endüstriyel gıda dürüst değil..
Dürüstçe fiyatlandırılmıyor.. Dürüstçe üretilmiyor
Dürüstçe işlenmiyor..
Hiçbir şeyi dürüst değil..
Bir Smithfield kutusunun daha iyi kullanılabileceğini düşünemezdim..
4-5 saatlik yoldan geliyorum
belki 500-600 kilometre
Ve işte..
..gelmeme değiyor..
Böyle daha da büyüyeyim işleri büyüteyim derdim yok..
Benim derdim dünyanın en iyi gıdasını üretmek..
ve iyileştirmek..
Ve işinizi böyle yaparsanız
daha çok insan bu köşeye gelip ürünlerinizden alır
tanrıya şükür o döngünün içinde yer almadan
ihtiyaçlarını nasıl karşılanacağının farkına vardım..
İşte.. İşte ben buyum..
Kesinlikle.. Hiçbir şekilde Wal-Mart
gibi dev hipermarketlerde ürünüm olsun istemiyorum.
O büyümenin içine girip hırs yaptığınızda
..müşterinizi farklı görürsünüz
..yetiştirdiklerinizi farklı görürsünüz
..iş hayatını farklı görürsünüz
.. bence en önemlisi de bu
..herşeyi farklı görürsünüz..
Bu bizim yeni ürünümüz organik patlamış mısır..
Bu Vitasoy, soya sütü
dünyanın en lezzetli soya sütü..
Tüm bu fuar ilk başladığında
sadece şu koridor kadardı..
Ha ha..
Çoğumuz geceleri stantlarda uyurduk
çünkü otele verecek paramız yoktu..
Organik gıda sektörü her yıl %20 büyüyor..
Gıda endüstrisinin en hızlı büyüyen kollarından biri..
Tanrım..
Tabii ki kapitalizmi reddetmiyoruz..
Kesinlikle reddetmiyoruz..
küresel ısınmayı durdurmaya çalıştığımız
hava, gıda, sudaki
kirlenmeyi tersine çevirmeye çalıştığımız bir zamanda kesinlikle..
Çok daha seri hareket etmeliyiz
Eğer en iyisini yapmaya çalışarak şunu diyebiliriz;
örneğin tüm gıdamızı
150 km. çapında bir alan içinden
satın almak..
Bir çevreci olarak benim için şu çok açık
bu iş çevre kirliliğinin kaynağıdır
bu iş dünyamızı tahrip eden pek çok
şeyin kaynağıdır..
Üniversite yıllarında "tövbekar" bir grup biyologun oluşturduğu
New Alchemy Enstitüsü adlı bu küçük grupla tanışıp
içlerinde yer aldım..
Umudum sizlere...
Yeni bir çeşit din için vaaz veriyor gibiydik..
..gıda geliştirmeye.. atık arıtma alternatifleri üretmeye
adanmış yeni bir din.. Ve dinleyenler zaten inançlıydı..
Kısa sürede tükenen kısıtlı kaynaklarımızla
aslında gerçekten bu mesaja ihtiyacı olanlara
hiç bir zaman ulaşamadık..
İşte o zaman Golyat'a karşı Davut değil
..bizzat Golyat olmamız gerektiğini farkettim..
İşe giriştiğimizde 7 tane sığır çiftliği vardı
Hedefimiz bu işin küresel çevre problemlerinin
çözümüne katkıda bulunabileceğini
..Aynı zamanda bu yöntemle de
son derece karlı işler yapılabileceğini ispat etmekti..
Bugün, 2008'de sadece Amerika'nın
3 numaralı yoğurt markası değil
aynı zamanda en karlı şirketiyiz..
Bak işte bunlar çok ilginç..
Böyle küçük bir şirket şimdi Kraft..
Ama O'nun aslında Kraft olduğuna dair hiçbir fikrin yok değil mi..
Bak bu Pepsi.. Bu Kellogg's
- Kashi aslında Kellogg's mu? - Evet..
- Bu şimdi Colgate. - Aaa gerecekten mi?
Evet, o da bizim gibi başlayan firmalardan biri..
Peki bu birleşmelerde ruhlarını kaybediyorlar mı?
Sadece başarı mı yani..
Bence hala ortada.. Böyle düşünmek zorundayım..
Bu büyük firmalar organik olarak değil,
..şirket evlilikleri ile büyüdüler..
Coca Cola, Pepsi, Kellogg's, General Mills...
organik gıda işinde yürümeden
koşmaya başladılar..
Wal-Mart mağazalarında organik gıdaya yer verince
..dehşete düştüm.. kesinlikle çok heyecan verici bir durumdu..
Bir gün bu kodaman şirketlerle
masaya oturup
organik gıda
ve sürdürülebirliği üzerinde konuşmayı düşlerdim..
- Amanda. Rand. - Selam Amanda, ben Rand..
- Rand,tanıştığımıza memnun oldum. - Tony.
- Tony. harika. - Memnun oldum..
Durun bakalım tahmin edeyim siz ikiniz..
- İkimiz de Wal-Mart'ta çalışıyoruz. -Wal-Mart'ta ha..
Evet..
Biliyor musunuz Wal-Mart'a adım atmayız biz..
- Hiç gitmedik. - Oh evet.
- Enteresan değil mi? - Böylece biz size geldik.
Evet, hiç gitmeyiz..
çok uzun zaman önce boykot kararı aldık
hala da devam ediyoruz..
Wal-Mart markasının algısı üzerinde
korkunç derecede duyarlıdır..
Günümüzde onunla uğraşılıp
iftira atıp, karalanmaya çalışan
başka mağaza zinciri yoktur herhalde..
Aslında bizim için hiç de zor bir karar değil
yani böyle tüketicinin talebi olan organik tarımı desteklemek
ya da tüketicinin talebi ne olursa ona dönüş yapmak..
Bu talebi gördük ve harekete geçtik..
Yani şurası çok açık
müşterinin talebi olan şeyin arkasında durup
ürünü ortaya çıkarmak ve gerçekleştirmek son derece basit..
Çevreci eski arkadaşlarımla karşılaştığımda
çoğu kurduğum ilişkileri ve yaptıklarımı görüp
dehşete düşüyor..
Onlara şunu açıklıyorum..
Wal-Mart ürünü kilo ile değil tonlarca alıyor..
bu da tonlarca tarım ilacı
tonlarca böcek ilacı ve tonlarca kimyasal gübre demek..
sonuç.. duygularımızdan uzaklaşıp
gerçeklerle yüzleşmeliyiz..
Bu gerçekten çok önemli.. Burada yaptığınız, bu etiketler..
Kendimi kandırmıyorum.
Yani Al-Mart'a durup durduğu yerde
vahiy gelip bu ürünlere yer vermedi..
Bu tamamıyla ekonomi işi..
Tüm radikal arkadaşlarımla
sabahlara kadar tartışabilirim.. Ama gerçek değişmez..
Al-Mart'a 1 milyon dolarlık başka bir satış anlaşması
dünyayı korumamıza yardımcı olur..
Geçtiğimiz yüzyıla baktığımızda
ortalama bir çiftçinin 6-8 kişiyi doyuracak üretim yaptığını görürüz
Şu anda ortalama bir Amerikan çiftçisi
126 kişiyi doyurabilir.. Tamam mı?
Bunlar gelmiş geçmiş en verimli insanlar..
Çiftlik yaşamının değişimi çok ciddi ve radikal olmasına karşın
çoğumuz için bu değişim hiç fark edilmedi..
Artık çiftçi tanıdığı olan kaldı mı?
Ama yaşam biçimleri
devrime uğratıldı..
10,000 yıl önce çiftçiler
en iyi taneleri tohum olarak ayırıp
ertesi sene yeniden ekmek için ayırdılar..
tohum böyle ıslah edildi..
Mısır örneğin, yararsız bir bitkiden
evrile evrile son derece verimli
bir ürün haline böyle geldi..
Bir firmanın bir mahsule sahip olma fikri yeni..
1980'lerde Yüksek Mahkeme Tohum Patent Yasası'nı çıkarana
dek böyle birşey yoktu..
Yasa çıktı, barajın kapakları açıldı
ve göbekten bağlı olduğumuz ne kadar değerli
tarım bitkisi varsa patent koruması altına girdi..
Monsanto bir kimya firması.. Zamanında
..DDT ve Vietnam Savaşı için kimyasal silah ürettiler..
sonra "Round Up" diye kimyasal bir ürün (zirai mücadele ilacı) geliştirdiler..
Kulağımıza Round Up'a dayanıklı
genetiği değiştirilmiş soya diye bir şeyler gelmeye başladı..
Bir yer Round Up'la ilaçlanırsa
etrafta Round Up'a dayanıklı soya dışında
ne var ne yok öldürüyor böyle bir durum yani..
1996'da Monsanto Round-Up'a dayanıklı soya satışına başladığında pazarın %2'si bu ürüne aitti..
2008'de bu oran %90...
Gelecek yıl için kendinize tohum ayırmayı yasaklayan
..kararların uygulanmaya başladığı günleri hatırlıyorum..
Bir çok çiftçi bu uygulamaya
nefretle yaklaştı..
Sadece 11 yıl içinde
kendi tohumumuzu ayırmanın
bir suç, aşağılanma unsuru
olduğunu kabullenmek
ilginç tabii..
Peki eğer bir çiftçi tohum ayırırsa
ne olur?
Açıkçası bunu şu anda tek yapan var
o da bilirsiniz
Monsanto.
Monsanto'nun
tüm ülkeyi gezen
bir özel dedektif benzeri ekibi var..
Bir çağrı merkezi kurmuşlar
oradan ihbar alıyorlar.. Eğer ihbar gelirse
yani birinin tohum ayırdığına dair bir ihbar
hemen bir dedektif gönderip durumu araştırıyorlar..
Eğer kendi tohumunuzu ayırırsanız,
Monsanto'dan hemen birileri sizi arar..
Monsanto'nun çiftçileri denetleyip takip eden 75 kişilik özel bir ekibi var..
Eğer kendine tohum ayırırken biri yakalanırsa hakkında patent yasasına aykırı hareketten dava açılabılır..
Akşam 7-7,30 gibi iki adam
eve geldi ve bana siyah bir kart
..verdiler. Hiçbir şekilde Monsanto'dan
..geldiklerini de söylemiyorlar..
Bir izleme ekiplerinin olduğunu ve bu ekibin
beni soya tohumu arındırırken yakaladığını söylediler..
Dedektiflerin beni izlemediklerinden
.. emin olmak için sabahın saat 3-4'ü gibi
kalkıp evden ayrıldım..
Sanki onlar
..böyle eski asker ya da polis gibiydiler diyebilirim..
iri yarı.. insanın gözünü korkutan türden..
Gerçekten bir gözetleme ekipleri mi var
yoksa bir komşu mu çıktı beni ihbar etti bilmiyorum..
Eve doğru yürürken biri dedi ki;
..arkadan duyabiliyorum: .. O suçlu..
Moe'nun makinesi tohumları çer çöpten arındırarak ertesi yıl ekim için saklanmasına yarıyor..
1800'lerde tasarlanmış müthiş bir alet
şimdi Monsanto bunların hepsini devre dışı bırakmaya çalışıyor..
Sence ülkede böyle kaç tane
tohum arıtıcısı kaldı?
Indiana eyaletinde belki 6..
Belki.. Tam bilmiyorum..
- Peki eskiden kaçtı? - Ohoo her kasabanın 3 tane vardı..
Hepsi bıraktırıldı mı?
Kimse kalmadı..
Monsanto soyası pazara girdiğinde
hiç bulaşmadım..
Kullandığım eski tip soya tohumu ile
oldukça iyi mahsul alıyordum..
değişikliğe ne gerek var dedim.. öyle devam ettim..
Etrafımdaki tüm komşularımın GDO'lu soya kullanıyor
eğer polen uçup benim tarlama girer
ya da tohum karışırsa yine ben sorumluyum..
Genetik olarak bir bitkiyi değiştirirseniz o size aittir..
Tarımda böyle birşey hiç olmadı..
Eskiden üniversitelerin ziraat bölümlerinde
tohum geliştirilir; Bunlara ortak tohum denirdi..
Tohum ıslahının çok büyük bölümü
bu tip kurumlarda yapılmıştır..
Monsanto ile Microsoft birbirine çok benziyor..
Microsoft nasıl Amerika'da çoğu bilgisayarın
yazılımlarının fikri mülkiyet haklarına sahipse
Monsanto'da aynı şekilde
pek çok gıdanın fikri mülkiyet hakkını elinde tutuyor..
Ortak tohum geçmişe ait bir kavram artık..
Neredeyse hiç kalmadı
benim yetiştirebileceğim
4-5 tür belki..
İşte Illinois'ten gelen son
soya fasulyeleri..
- GDO'li değil. - Ortak tohum.. Ortak tohum..
Şimdi sertifikalı tohum da alamıyormuşum..
Ne yapacağım.. Seçeneklerim neler?
Bu liste posta yoluyla elime geçti..
Monsanto'nun kara listesi..
Vaay..
Listedeki her çiftçinin onlara karşı ya bir davası
ya bir takıntısı ya da benzer bir durumu var..
..ya da evrakların, kayıtlarını
Monsanto'yla paylaşmayanlar..
Ben mesela, bu yüzden bu listedeyim
kayıtlarımı onlara açmadığım için..
- Ben de var mıyım listede? - Evet, varsın..
Vaaay..
Bak, onlar için çalıştığım iki çiftçi de burada..
Bu liste.. Şimdi bu liste diyor ki
ben artık Monsanto ürünü alamayacağım..
Doğru..
İyi de, o zaman ben ne ekip biçeceğim..
Monsanto beni çiftçileri kendi tohumlarını
yıkamam suretiyle onları patent yasasına karşı
cesaretlendirdiğim savıyla dava etti..
Henüz mahkemeye çıkmadım
ama şimdiden fatura 25,000 Dolar..
Bir zamanlar arkadaşım olan insanlar
benimle az konuşur oldular..
50 yıllık dostluklar...
şimdi bir arada bile görünemiyoruz..
Doğru..
Suçlu olduğumu düşünmüyorum
ama cezayı ödemek
onlarla savaşmaktan daha ucuz..
- İçini acıtıyor... - Kesinlikle.
çünkü haklı olduğunu bilmene karşın
haksızmış gibi davranıyorsun..
Montasa bizi patent'e karşı ve
sözleşmeye aykırı davranma yüzünden haksız yere suçluyor..
Hiç biri doğru değil..
Şöyle güçlü.. dişli bir çiftçi bulun.. Eğer onu korkutup ezerseniz
bakın geridekiler nasıl hizaya geliyorlar..
Ailem 400,000 dolar para harcadı
üstelik duruşma öncesi..
Bize dava için 1 Milyon dolar
daha gider dediler..
Uzlaşmaya gittik..
Adalet sistemi bana şöyle geliyor..
Hani adalet heykeli vardır, bir bayan terazi tutar elinde
işte iki taraftan biri kefenin birine bir tomar para koyuyor
diğeri diğer kefeye daha çok koyuyor
kazanma hırsı yüksek en iyi avukatlar tutuluyor
en büyük yalanlar söyleniyor ve davayı kazanıyor..
İşte bizim adalet sistemimizin işleme biçimi..
Korkunç.. Gerçekten korkunç..
Bir çiftçi kendini Monsanto gibi
çok uluslu bir şirkete karşı nasıl savunur?
tam 3 gün önce genç bir çiftçiyle konuştum..
Ona da dava açmışlar..
Zavallı çocuk daha işin başında
..nişanlısı da oradaydı, onunla da konuştum
ve verebileceğim en iyi tavsiyeyi vermeye çalıştım..
Ne yazık ki en iyi tavsiyem
bu pisliğe iyice bulaşmadan bir an önce kurtul oldu..
Onlara dalaşma, ne istiyorlarsa ver
boşver gitsin.. Çünkü kendini savunamazsın..
monsanto olayında onlar çok baskın
eğer tarımla, ziraatla uğraşacağım dersen
onlarla yatağa girmeyi kabulleneceksin..
Soya fasulyesi onların
Tohumdan süpermarkete tüm ürün
onların kontrolü altında..
Gerçekte tüm gıdayı kontrolleri altına alıyorlar..
Bir döner kapıda
Monsanto'nun yetkilileri
çeşitli düzenleyici kurumlar
ve yargı organları en hayati kararları alıyorlar..
Justice Clarence Thomas bir Monsanto avukatıydı
Şimdi Supreme Court (Bizdeki Anayasa Mahkemesi) üyesi
bu kabul edilebilir.. ama çiftçinin tohum ayırmasına yasak
getiren kararda onun imzası var..
Justice Clarence Thomas çoğunluk kararını kaleme alırken
şirketlerie tohum sattığı çiftçilerin
tohum ayırmasını engelleme izini veriyordu..
Monsanto'nun Bush yönetimiyle
çok sıkı bağları vardı..
Clinton yönetimiyle de..
İşte bu gıda sistemimizin üzerinde neden siyasi
..olarak tartışamadığımızı ya da kökten değiştirtmemizin nedeni..
Son 25 yılda hükümetler
endüstriler tarafından yönlendirildi
ve bunun adına düzenleme dendi..
Aslında fikir iyi..
Endüstrinin uzmanlarını bul, onları bürokrat yap, piyasaları düzenlesinler..
Tabii mesele kimin çıkarları için çalışacaklarına bağlı..
(Bu bürokratlar kariyerlerindeki çeşitli dönemlerde GDO'lu ürünlerin etiketlenmesi gibi konularda şirketler lehine kararlar almışlar)
Güçten bahsediyoruz
merkezi güçten
ve bu güç
çiftçiler gibi
gıdayı üretenlere karşı..
bu şirketler için çalışan
işçilere karşı..
yediği şeyin ne olduğunu, nereden geldiğini
bunun bünyesine ne yapacağını bilmeyen
kasti olarak bilgilendirilmeyen
tüketicilere karşı kullanılıyor..
Sayın başkan, saygıdeğer üyeler tünaydın..
SB-63 bir tüketici koruma tedbiri..
Basit olarak, klonlanan hayvanlardan üretilen gıdaların
"klonlanmış üretim" şeklinde etiketlendirilmesini talep ediyor..
Hayvan klonlama
aslında yeni bir olgu..
Fakat bu konuda..
.. gerçekten inanması zor ama..
FDA bu ürünlerin ilerideki olası zararlarını
araştırmak bir yana bu tip gıdaları
hiçbir uyarı olmadan satmaktan yana..
Karşıt görüşten kaç tanık var?
California Çiftçi Bürosu'ndan Noelle Cremers
Eğer izin verirseniz
bu uyarı etiketleri konusunda kaygımı dile getirmek istiyorum;
bu etiketler tüketicinin kafasında gereksiz bir korku yaratacak
Endüstri bu konuda toplumu
bu teknolojiyi neden kullanmamız gerektiğini
ve ne kadar değerli olduğunu
anlatana kadar sadece bir uyarı etiketinin
onlara yardımcı olacağını düşünmüyoruz..
SB-63 Eyalet Mahkemesi'nde kabul edildi.. Fakat Vali A. Schwarzenegger veto etti...
Bu şirketler zamanında
dişleri tırnakları ile savaşarak
kalori bilgisini vermemek için savaştılar
..yediğiniz üründe trans yağ olup olmadığını
söylememek için savaştılar..
Et paketleme firmaları yıllardır
hayvanın nereden geldiği bilgisini saklıyor..
GDO'lu ürünlerin etiketlenmemesi için savaştılar
ve bugün markette satılan ürünlerin
%78'i GDO'lu..
Bana kalırsa tüketici olarak vermemiz gereken
en büyük savaş tükettiğimiz gıdanın
nereden geldiğini ne içerdiğini bilme hakkı konusunda olmalı..
İçinde ne olduğunu bilmenizi istemedikleri gibi
bir de ürünlerinin
eleştirilmesini de
kanun yoluyla engellemeyi başardılar..
Söyleyebilir misin? Beslenme biçiminizde değişiklik oldu mu?
Tabii ki..
Ama söyleyeceklerimi filme koymadan önce
bir avukata danışsanız iyi olur..
Ne yani.. bu söylediklerinin suç.. Durdurduk..
Biliyorum.. fakat..
Yani bana göre et ve tavuk
endüstrisi benden sonra gelir.. Gerçekten..
Ciddi misin? Ne yani bu kadar mı?
İçeriğe bağlı..
İyi ama sen hiç kimse şunu yemesin demiyorsun ki..
Evet, ama üzgünüm Robbie,
bu bana hep soruluyor zaten..
Benim ilk tepkim
.."umurumda değil" oluyor
Hodri meydan, gidip evladını yitirmiş
bir anneyi dava etsinler.. Sonrasını görelim..
Çok ilginç gerçekten.. yani sen
.. ve ailenin değişimi üzerine konuşamaması... - Gıdaya Yayın yoluyla
hakaret davaları biraz farklı..
Gıda endüstrisinin diğer dallara göre
bu konuda çok daha fazla koruması var..
Bu Deli Dana hastalığı konusunda soracak çok şeyimiz var..
Oprah'ın et endüstrisi tarafından
şovunda söyledikleri yüzünden
dava edildiği durumu anımsayın
"Bu duyduklarım beni hamburger
yemekten soğuttu.."
- Günaydın Oprah. - Hepinize günaydın..
Sonunda bitiyor galiba mutlu musun?
E, tabii öyle diyebiliriz..
Evet böyle diyebilirim. Sonu gözüküyor artık..
Colorado'da.. bu yayın yoluyla
hakaret meselesini ihlal etmek ağır suç sayılıyor..
Yani Colorado'da üretilmiş bir kıymayı
eleştirmenin bedeli
hapse girmek bile olabilir..
Besiciliğin olduğu pek çok eyalet
endüstriyel gıda süreçlerinin
ya da besi çiftliklerinin görsellerinin
çekilip yayımlanmasını yasaklamaya çalışıyor..
Aynı zamanda "Cheeseburger Yasası" adı verilen
bir yasayı da yürürlüğe koydular..
Yasaya göre onları dava etmek
neredeyse imkansız..
Bu şirketlerin bir avukatlar ordusu var..
bazen kaybedeceklerini bile bile dava açıyorlar
esas dertleri mesaj vermek..
Bu Maurice Parr'ın yeminli ifadesinin kaydıdır..
Davacı Monsanto Company ve
Monsanto Teknoloji davalı Maurice Parr..
(Monsanto avukatının sesi) Mr. Parr bu dava için
tüm banka kayıtlarınızı inceledik.. Bunu biliyor musunuz?
Bakın size ne diyeceğim.. Beni en çok korkutup
dehşete düşüren şey.. Son 10 yılda kullandığım
herbir çek yaprağının dahi
kayıtlarının ellerinde olmasıydı..
Araziniz var mı Mr. Parr?
- Evet. - kaç dönüm?
12 Dönüm..
Dell marka bu bilgisayar ne zamandır sizin?
Bunların hangisi soya tohumlarını temizlediğiniz müşteriler?
- Kaufman? - Sadece soya..
Bunlar sadece müşterim değil ki
hepsi dostlarım..
bana ait bir listenin Monsanto'nun elinde
olması ayrıca yüreğimi parçalıyordu..
Harold Sinn?
Sadece soya..
Bu bir firmanın tohum temizliyor diye
bir başkasını dava ettiği
ilk durum..
bunun önemi şu, eğer Monsanto avukatları
bu davayı kazanırsa, sadece Moe'yu işinden etmeyecekler
ileride bu durumda olan herkes için
örnek bir dava haline getirecekler..
bu müşterilerden herhangi biri size
artık sizin tohum temizleme hizmetinizi
..almayacağını söyledi mi? - Ron Merrill.
Bu tamamen beni devre dışı bırakıyor..
- Max Lowe. - Bitirdiler beni..
Jerry Kaufman. Bill Zeering.
Robert Duvall.
4 ay sonra Maurice, dava masraflarına katlanamayarak Monsanto ile uzlaşma yoluna gitti..
Tek bir noktaya; verimliliğe adanmış
bir gıda sistemimiz vardı..
az çeşitlilikte ekiyorduk..
onların az sayıda alt türlerdi vardı..
az sayıda şirket vardı..
Verimlilik arttıkça
sistem giderek yalpalamaya başladı..
Bu durumda göçüş kaçınılmazdır..
Peki bu göçüş nereden kaynaklanıyor?
Bunu her zaman bilemeyiz..
Modern Tarım üretimi büyük oranda
ve çok miktarda petrole bağımlıdır..
Bizim çiftlikte bu yıl
150,000 litre mazot kullanacağız..
Bilmeden çok miktarda petrol yiyoruz!
Bir danayı kesimlik hale getirmek
285 litre petrol demek..
Görülen şu; bu yüksek verimlilikte çalışan makine
petrol fiyatlarında yaşanan ani yükseliş
gibi şoklara pek de
dirençli değil..
Gıda fiyatları geçtiğimiz ay
bir önceki yılın aynı dönemine göre %3,9 arttı..
Bir başka temel besin maddesi mısırı ele alalım
fiyatı son 12 yılın en yüksek seviyesinde..
Bir süre için dünyanın başka ülkelerine
devlet tarafından desteklenmeyen çiftçilere
ucuz hububat satalım..
Bizimle başa çıkamazlar..
Ne olur? Kendilerine yetecek kadar
üretim yapmaları tehlikeye düşer..
Dünyada kıtlık var..
Kimse bunu konuşmuyor.. Hiç rezervimiz yok..
Dünyanın her tarafından protestolar yükseliyor..
Gıda Krizi şimdiden bir hükümeti devirdi bile..
Hiç bir ay geçmiyor ki
haberlerde endüstriyel gıdanın
nelere yol açtığını
görmeyelim..
Sersemlemiş danalar.. Hastalık ya da sakatlıktan
ötürü zorlanarak kesimhaneye götürülüyorlar..
Milyonlarca ton konsantre domuz
gübrelik dışkısı nehre karıştı..
Hükümetin gıda baronları
ellerinde son salmonella bakterisi
salgınının kaynağına ait bir iz bulunmadığını belirtti..
Böyle hikayeleri her duyduğunda
Amerika birazcık daha öğreniyor..
..mutfakta ne oluyor? yemekleri nerede hazırlanıyor..
Her seferinde tiksinti duyup
yeni alternatifler arıyorlar..
buradaki ironi, tüketicinin kendini güçlü hissetmemesi
kendilerini endüstri neyi koyuyorsa
onu alıp tüketmek
zorunda kalmış
gibi görüyorlar..
Güvenin bana.. Tam tersi aslında..
Süpermarket kasasından her bir ürünü
geçirdiğimizde aslında bir oy veriyoruz; yerel.. organik...
Wal-Mart'ta bir yıl önce aldığımız bir kararla
büt ürünlerimizi rBST'siz(Yapay Büyüme Hormonu) üretmeye başladık
Bunu tüketici tercihlerine dayanarak yaptık..
Bireysel tüketiciler
yeryüzünün en büyük şirketini değiştirebildiler..
Ve belki bunu yaparak
yapay büyüme hormonu tabutunun
son çivisini çaktılar..
Bu ülkede iyi beslenmek
kötü beslenmeye göre daha pahalı.. Daha çok para gerektiriyor..
Çoğun insanda da bu para yok..
İşte bu, işi tarım politikaları yönünden
değiştirmemiz gerektiğinin sebeplerinden biri..
Yani cips yerine havuç daha iyi bir teklif..
İnsanlar; "bu şirketler çok büyük
.. çok güçlü, onlarla nasıl başa çıkıp bir şeyleri değiştirebiliriz ki" diyor..
İşte tütün endüstrisine bakın..
Tüm alanlarda büyük güçleri vardı
ve tüm kontrolleri yok oldu..
Tütüne karşı savaş müthiş başarılı,
bir endüstrinin sorumsuz davranışlarının
nasıl değiştirilebileceğini göstermesi açısından güzel bir örnek..
Bunun ulusal bir politika olarak kabul edildiğini
ve sadece; gelecek yıl, bu yıldan çok daha az insanın
hastaneye gitmesini sağlamak bile
çok büyük bir başarı sayılmaz mıydı?
Sizce nasıl bir başarı?
Katkısız, doğal ürünler üretip
insanlar bu gıdalarla beslendiğinde
kendilerini daha iyi hissetseler
daha enerjik
ve eskisi kadar sık hastalanmasalar
bu fikir arkasından gelmez mi..
İşte bu çok soylu bir hedef..
Kevin öldü.. Bunu değiştiremem.
İnsanlara oğlumun ölümünü söylediğimde
benim için üzgün olduklarını söyleyip
gözlerindeki acıma bakışını
görmekten hoşlanmıyorum..
Kendi kendime mükemmel bir "acınma partisi"
verebilirim.. Teşekkürler sizinkine ihtiyacım yok..
Benim onlardan istediğim beni dinlemeleri
ve bana değiştirebilmemiz için yardım etmeleri..
Biz çiftçileri anlayın.. pazar bizden ne bekliyorsa
biz pazara onu sunuyoruz..
Eğer 2 dolarlık süt istiyorsanız
arka bahçenize bir ahır kurun.. Bu kadar basit..
İnsanlar talep etmeye başlamalı
güzel ürünler, güzel yiyecekler talep etmeli bizden..
Sizin için yetiştiririz.. Söz veriyorum..
Bizler zeki insanlarız.. Sizin için yetiştiririz...
Söyleyeceklerim bu kadar..
Bu sistemi oylayabilirsiniz
Günde üç öğün..
Çalışanına, hayvanlara, çevreye saygıyla yaklaşan firmaların ürünlerini satın alın..
Markete gittiğinizde
O mevsimin ürünlerini seçin..
Organik ürünler alın
Yediğinizin içinde ne olduğunu bilin..
Etiketleri okuyun..
Çiftlikten markete, bir gıda ürünü ortalama 3000 km'ye yakın yol katediyor.. Kendi yörenizin ürünlerini seçin..
Üretici pazarlarından alışveriş edin.. Kendinize bir bahçe yapın (Küçük olsa bile..)
Ailenizle birlikte yemek pişirin ve hep birlikte yiyin..
Herkesin sağlıklı gıda tüketme hakkı var..
Üreticicinin etiketlerini kontrol edin..
Çocuğunuzun okul idaresiyle sağlıklı yemek verilmesi için konuşun
Tarım Bakanlığı ve Ankara'da bu konuyla ilgilenen bürokratlar sağlığımızı korumak zorunda.. Meclis'e daha güvenli yasalar için sesinizi duyurun..
(Eğer yapıyorsanız) Yemekten önce bizi ve gezegeni sağlıklı kılacak yiyecekler için dua edin..
Her lokmanızla dünyayı değiştirebilirsiniz..